İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi – Göç Edebilir Miyim?

0

Dünyanın 7. Mutlu Ülkesi İsveç’e Hoş Geldiniz! 

Buralar çok yıprattı bizi, başka diyarlara mı gitsek? “ sorusuna koca bir “evet” dediyseniz ve ikinci adım olarak “benim için neresi olabilir?” diye düşünme faslına da geçtiyseniz yazının devamı ilginizi çekebilir. Bu yazıda İsveç‘e göç edebilir miyim? Nasıl iş bulurum? gibi soruların cevabını bulabilirsiniz. İşte İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Birleşmiş Milletler‘in 2018 yılında yayımladığı rapor sonuçlarına göre (BM 2018 raporu: link mutluluk sıralamasında dünya yedincisi olan İsveç Krallığı’ndaki mutlu insanların sırlarını deşifre ediyorum.

Stockholm Genel Görüntüsü - İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
Stockholm Genel Görüntüsü – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

İsveç denince aklınıza ilk gelenler soğuk iklimi, Nobel ödülleri, Ikea ya da Volvo markalari ve yüksek yaşam standartlarıdır diye tahmin ediyorum. Biraz daha araştırma yapanlarınızın aklına sosyal devlet oluşu ve beraberinde gelen kişisel, siyasal özgürlükler ve ülkenin sosyal refahı (mesela uzun ve ücretli doğum izinleri, ücretsiz eğitim ve sağlık hakki, kadın, erkek ve LGBT birey eşitliği), şahane bisiklet yolları, gölleri ve muhteşem doğası gelir.

Bu yazıda kendi kişisel deneyimlerim çerçevesinde İsveç’i anlatacağım. Anlatmaya başlamadan önce okuyacaklarınıza bir temel oluşturmak adına birazcık kendimden bahsetmek istiyorum.

İsveç’e Gelme ve Yerleşme Serüvenim

İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

2011 yılında Gaziantep Üniversitesi  Makine Mühendisliği Bölümü‘nden İsveç’in Växjö şehrine Linnaeus Üniversitesi`ne Erasmus öğrencisi olarak geldim. Diğer Erasmus öğrencilerinden farklı olarak yüksek lisans yaparken geldiğim için biraz daha yoğun bir programım vardı ve bunu avantaja çevirip Erasmus bitmeden ayni üniversitede ikinci bir yüksek lisansa kaydoldum.

Geldiğim yıl eğitim ücretsizdi, ancak yasam masraflarını kendiniz karşılıyordunuz. 2012 yılından sonra eğitim Avrupa Birliği dışındaki ülkelerden gelen öğrenciler için ücretli hale getirilse de çalışmalarınız kabul görürse değişik oranlarda burs alma şansınız var.

Master tezimi bir şirketle ortak bir çalışmayla tamamladım ve 2012 yılında Halmstad şehrinde küresel bir şirkette mekanik tasarım mühendisi olarak çalışmaya başladım. Daha sonra nasıl iş bulduğumu detaylandıracağım.

2014 yılında yasadığım küçük şehirden çıkıp İsveç’in ikinci büyük şehri olan 600 bin nüfuslu Göteborg şehrine yerleştim ve başka bir küresel şirkette işe başladım. Aynı şirkette beş yıldır çalışıyorum ve eşimle beraber 5 yıldır burada yaşıyoruz.

Şimdi gelelim detaylara…

Göteborg şehrinde “Viking Göteborg” isimli bir gemi

İsveç Gerçekten Çok mu Soğuk? – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Öncelikle göreceli, konforlu sıcaklık tanımının kışın çok fazla üşümemek ve yazın da oturduğun yerde boncuk boncuk terlememek olduğunu varsayıyorum. İsveç kuzey-güney yönlerinde uzanan bir ülke olduğu için güneydeki şehirleri nispeten sıcak ve güneşlidir. Mesela kuzeydeki Jokkmokk kentinde ortalama en düşük sıcaklık -20 °C iken güneyindeki Malmö`de en düşük sıcaklık ortalaması -2 °C`dir. Erzurum’da yasamak ya da İstanbul’da yaşamak gibi diyebiliriz sanırım. Göteborg’da bazı günler dışında çok soğuk kışlar geçirdiğimizi söyleyemeyeceğim (kış ayları ortalama sıcaklığı – 4 °C ve +1 °C arasında değişiyor) . Ancak bütün yılın yağışlı olması yorucu olabiliyor. Her an yağabilecek yağmura hazırlıklı olmanız gerekiyor. Neyse ki telefonunuzda güzel bir hava durumu uygulaması ve sırt çantanızda bir yağmurlukla halledilebilecek bir durum.

İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Kişisel olarak beni, kışın soğuğundan ziyade yaz mevsiminin ülkemizde alıştığımız yaz mevsimi gibi olmaması, yaz gibi yaz olmaması daha çok yoruyor. Yanınızda her zaman bir mont olması gerekiyor, tamamen güneşli gün sayısı oldukça az, deniz suyu sıcaklığı ortalama 17 °C.

Ayrıca kış aylarının sürekli karanlık olması da depresif olabiliyor. Ortalama hava sıcaklıkları için kullandığım site linki.

İsveç’te Eğitim – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Okuduğunuz üniversitenin İsveç’teki üniversitelerle anlaşmaları varsa en kolay yol bunlardan faydalanarak İsveç’e gelmek, Erasmus ya da başka anlaşmaları mutlaka takip etmeli.

Gerekli bursu/maddi kaynakları sağladıysanız ancak üniversitenizin bir anlaşması yoksa su linktenuniversity admission”a kayıt yaparak istediğiniz dersleri ya da okulu seçmeniz ve onlarla iletişime geçmeniz de mümkün. Gerekli bilgiler kısmında bir suru yararlı bilgi İngilizce olarak bulunabilir. İsveç’teki ya da İsveç dışındaki her öğrenci kaydı buradan yapıldığı için herkes eşit şartlara sahip.

Stocholm - Gamla Stan - İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
Stocholm – Gamla Stan – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Sitede İsveççe ve İngilizce seçenekler mevcut ve hesap oluştur butonuna tıkladığınızda “NO I don`t have a Swedish personal ID number” seçeneğini seçerek bir hesap oluşturabilirsiniz. Kayıt zamanları yılda iki defa ve başvuru kıstaslarını sağlamanız gerekiyor. Ek olarak gitmek istediğiniz okulun veya bölümün bir hocasıyla başvurudan önce kontağa geçmenizi, yapılması gerekenleri onlara da sormanızı ve ne kadar istekli olduğunuzu belirtmenizi tavsiye ederim.

Kabul aldıktan sonraki süreç; eğitim tarzı kişiyi isteği dışında zorlamaya, tek seferde çok ders kaydı ile bilgi yüklemesi yapmaya dayalı değil. Mühendislik bölümleri dersleri teori ve pratik birleşimlidir ve mühendislik fakültesi lisans programları 3 yıldır.

Linnaeus Üniversitesi kampüsü - İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
Linnaeus Üniversitesi kampüsü – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Nasıl iş bulurum? – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Öncelikle okul bitmeden bağlantılar yapma imkânınız olursa oldukça yardımı olur. Mesela bitirme projenizi teorik bir proje yerine uygulamalı olarak bir şirkette yapmış olmak (tabi akademik devam etme arzunuz varsa teorik projeler de kabul görür) ya da proje hocanıza ülkede iş bulma, kalma isteğinizden bahsetmek gibi.

İş bulabilmek için eğitimde olduğu gibi genel bir web sitesi var, bizdeki iş ve işçi bulma kurumu gibi,

linkini ekliyorum.

İsveççe, İngilizce, Arapça ve Farsça gibi birkaç dil seçeneği mevcut ve yurt dışından gelecekler için daha sonra çalışma vizesi başvurusunda kabul edildiğiniz işin ilan numarasını da istiyordu göçmenlik kurumu. Bu siteden istediğiniz meslek ve şehir ya da başka kıstaslar seçerek iş ilanlarına bakabilirsiniz. (Vize için de artık aracı kurumlar var, kabul aldığınız şirket yardımcı olacaktır.) Özel sektörde ve uluslararası şirketlerde çalışacaklar için İngilizce bilmek yeterli olacaktır, İsveççe bilmeniz şart değil, ancak devlet kurumlarındaki isler için İsveççe bilmeniz bekleniyor. Dil seviyesi yapacağınız mesleğe ve çalışacağınız kuruma göre değişiyor. Örneğin hastanelerde tıp doktorluğu yapabilmek için gelen hastanın şikayetlerini anlayacak kadar İsveççe bilmeniz gerekli.

Son yıllarda oldukça yaygınlaşan diğer bir yöntem de Linked-in`den iş başvuruları yapmak ve buradan kabul alanların arttığını da gözlemliyorum.

İsveç’te Çalışmak ve Yaşamak – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

İsveç’e gelip çalışmaya başladıktan sonra ilk fark edeceğiniz şeylerden biri muhtemelen “bey” ve “hanım” gibi ünvan sıfatlarının ve hiyerarşinin olmayışı olacaktır. Müdürünüze ismiyle hitap edersiniz, Mr. Mrs ya da Miss kullanmanız komik olabilir 🙂 Şirket CEO’su restorana sizden sonra gelmişse sizin arkanızda sıraya geçer. Ülkenin genelinde korunan sıra ve hak iş yerinde de korunur.

İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi

Sendikal hakların tam olarak ne olduğu sanırım en güzel İsveç’te öğrenilir. İşveren sendikaya gerek kalmadan sizin haklarınızı ve çıkarlarınızı da gözetir ve bunlar yasalarla desteklenir. Anne ve baba olursanız maaşınızı alarak aylarca hiç çalışmazsınız, birçok Avrupa ülkesinden farklı olarak babalar da anneler kadar uzun ücretli izinler alabilirler. Anne ve babanın anlaşmasına bağlı olarak izinler istenildiği gibi bölüşülebilir. Ayrıca “vabba” denilen çocuğunuz hastayken kullanılan evden çalışma izinleri vardır.

Bunun dışında;

başka işleriniz için de müdürünüzle anlaşarak işe gelmeden herhangi bir yerden de çalışmanız mümkün. Haftalık 40 saatlik bir çalışma kontratına imza atsanız da günde iki defa kahve molanız ve bir öğle yemeği molanız vardır, toplam mola süresi şirketlere göre değişmekle beraber tamamen kişisel güven esaslıdır ve çalışma saati günlük ortalama 6,5 saattir (ortalama 1,5 saat günlük mola).

Bir işi yapamamak ya da zamanında yetiştirememek de işin bir parçasıdır ve yeterince önceden müdürünüzü bilgilendirirseniz genelde anlayışla karşılanır ve bir şekilde çözülür. Siz yeter ki elinizden geleni yapın ve karşılıklı güven duygusunu zedelemeyin.

Özel şirket çalışanlarının öğle yemeği arası

Genel olarak devlet dairelerinin oldukça düzenli, sağlam ancak ağır akan bir bürokrasisi var, her şey uzun uzun sıralarla mümkün. Ancak bir defa vergi sistemine dâhil olup kişisel vatandaş numarası aldıktan sonrası çorap söküğü gibi gelecektir. Ülkede nerdeyse her şeyi telefon uygulamalarıyla yapmak mümkün ve oldukça güvenli. Otobüslerde, marketlerde ya da bir arkadaşınıza borç para vermek için bile telefon uygulamaları kullanırsınız, nakit İsveç kronu (SEK) görmeyeli yıllar oldu sanırım. Son olarak vergi miktarlarının oldukça yüksek olduğunu ve bu vergilerin göçmenlere, ihtiyaç sahiplerine ya da komünel alt yapı ve ihtiyaçlara harcandıktan sonra kalanının yılsonunda hesaplanarak size geri ödendiğini de eklemek istiyorum (sizden az alınmış ancak fazla hizmet yapılmışsa da borçlu olursunuz.)

Stockholm Şehir Manzarası - İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
Stockholm Şehir Manzarası – İsveç’te Yaşama ve Çalışma Rehberi
İş – yaşam dengesi oldukça önemlidir.

Günde 8 saatten fazla iste olmanız beklenmez, aksine çok uzun saatler çalışırsanız zorunlu izin almanız gerekir. Çalışma yükünün fazla olduğu zamanlarda müdürünüzün onayıyla fazla mesai yaparsanız ya ek ücret ya da ek izin alırsınız. İş dışında neredeyse herkes bir ya da birçok spor dalıyla uğraşır, bir ya da birkaç hobiyle ilgilenir ve yılda ortalama iki defa seyahat ederler (yaz tatili ve Noel tatili). Doğaya ve bütün canlılara saygı esastır ve doğal yaşam desteklenir. Alacağınız antibiyotiğin biyolojik atığının toprağa karışıp oradaki dengeyi bozacağını bile hesaba katarlar antibiyotik yazarken (bu arada sağlık sisteminden uzun bekleme süreleri yüzünden çok da memnun değilim), ya da şehirde veya orman içinde bisiklet ve yaya yolu yaparken her yeri betonlaştırmazlar.

Ülkedeki yaşamı gözlemlerim ve tecrübelerim çerçevesinde anlatmaya çalıştım. Umarım yapacağınız seçimde yardımcı olur.

Emek ve güzel enerjiyle hayallerinizin gerçeğe dönüşmesi dileğimle..

Sevgiler,

Hülya Özdemir Ağören

İsveç ile ilgili diğer yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

İsveç Seyahat Rehberi

Önceki İçerikİzmir’de Nerede Ne Yenir? – İzmir Gastronomi Rehberi
Sonraki İçerikAlternatif Almanya Şehirleri : Avrupa’nın İncisi
Merhabalar ben Reşat Taman, Diyarbakır doğumlu, seyahat ve fotoğrafçılık tutkusu ile yanıp tutuşan, 12 senedir fırsat buldukça hayallerinin peşinden gitmek için Dünya’yı arşınlayan ve bu hayalleri gerçekleştirirken gittiği her yerde zıplayarak imzasını koyan, 30 yaşında kısmi zamanlı bir gezginim. Normalde fotoğraflarımdan bile anlayacağınız üzere, enerjimi işime de yansıtarak, Gaziantep’te İpekyolu Kalkınma Ajansı’nda 5 yıldan bu yana Yatırım Uzmanı ve Eğitmen olarak görev almaktayım. 12 senede 3 kıta ve 53 ülkeden 265 şehir gezdim. Hatta bazı şehirler/kasabalara ayak basan ilk Türk olduğum konusunda iddialıyım. Seyahatlerime başlarken önce bir kıtayı bitirip sonra diğerlerine başlayacağım demiştim. Bu yüzden ilk Avrupa kıtasını İzlanda hariç tamamen bitirdim. Son zamanlarda özellikle zaman ayırma anlamında seyahatin zor olduğu Afrika ve Asya kıtalarına başladım. Son olarak benim için işin en zevkli kısmı olan zıplama muhabbetinden de bahsetmek istiyorum. Ben oldum olası kadraj karşısında durup poz vermeyi ya da selfie çekmeyi bir türlü sevemedim. Ama sonuçta gittiğimiz yerlerde bir hatıramız olmalıydı. Ben de kendime bir imza bulmaya karar verdim. Bu imza öyle bir imza olmalıydı ki benim seyahate olan aşkımı, tutkumu ve enerjimi yansıtmalıydı. Sonunda gittiğim tüm şehirlerde ve kasabalarda zıplayarak yüzlerce imzadan oluşan bir koleksiyonum oldu. Seyahat tutkumuzun hiçbir zaman sönmemesi dileğiyle...
PAYLAŞ

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here