İstanbul Semtleri – Semt İsimleri Nereden Geliyor?

0

Semt İsimleri Nereden Geliyor?

Güzel şehir İstanbul‘da yaşıyoruz ancak her gün sokaklarından geçtiğimiz ve artık isimlerine aşina olduğumuz semtlerin isimlerinin nereden geldiğini hiç bilmiyoruz. Sizler için İstanbul Semtleri Isimlerini araştırdık.

Geçen gün bir anda aklıma takılan bu durum sonrası hemen araştırmaya koyuldum ve benim gibi merak edenler olabilir diye hemen paylaşmak istedim. Hadi ozaman alfabetik olarak listelemeye başlayalım.

@kenan1989 – Otağtepe, İstanbul – İstanbul semtleri

-A harfi ile başlayan semtler-

Ahırkapı

Marmara Denizi‘nin kıyısında yer alan 7 adet ahır kapısından, Padişah atlarının bulunduğu has ahırın bu semtin yanında yer aldığı için semte Ahırkapı ismi verilmiş.

Akaretler

Sultan Abdülaziz, zamanında burada bir vakıf kurmak istemiş fakat bu kurulması düşünülen vakıf II.Abdülhamit döneminde kurulmuş. Azizeye Camii’nin giderlerini karşılamak için oluşturulmuş olan bu “Akaretler” adlı vakıf da ilçenin adını aldığı yer olmuş.

Aksaray

Fatih‘in sadrazamı İshak Paşa; İç Anadolu Bölgesi‘ndeki Aksaray‘ı ele geçirdikten sonra, orada yaşayan bölge insanlarını bugünkü Aksaray semtinin bulunduğu yere gönderir. Semte yerleşen Aksaraylılar da semte kendi adlarını verirler.

Altunizade

Ayan Meclisi üyelerinden Altunizâde İsmail Zühtü Paşa’nın burada yaptırdığı camiden dolayı semtin adı “Altunizade” olmuş.

Arnavutköy

Eski bir yerleşim yeri olan Arnavutköy; 18.yüzyılın sonlarında tamamen yanmış. Sonraki dönemlerde, Sadrazam Mehmet Paşa burayı yeniden imar ettirerek Arnavut kökenli insanların yerleşmesini sağlamış. Böylelikle semt, adını buraya yerleşen insanlardan almış.

Aşiyan

Günümüzdeki ismini şair Tevfik Fikret‘in burada bulunan, Farsça‘da kuş yuvası anlamına gelen ‘Aşiyan’ isimli evinden almış.

Arnavutköy – İstanbul semtleri

harfi ile başlayan semtler

Bağdat Caddesi

Osmanlı döneminde bu adın verilmesinin sebebi; İran seferlerine buradan çıkılması ve Üsküdar’dan Bağdat’a giden yolların buradan geçmesiymiş.

Bağlarbaşı

Semt, en ünlü bağ ve bahçelerin bir dönem burada yer almasından dolayı bu adla anılmaya başlanmış.

Bahariye

Bahar mevsiminde devlet ileri gelenlerinin buraya gelmesinden dolayı bu isimle anılmış.

Bakırköy

Bizanslıların ‘Makri Hori’ dedikleri semt, 14. yüzyılda Osmanlıların eline geçince ‘Makriköy’ adını almış. 1925’te ulusal sınırlar içindeki yabancı kökenli adların değiştirilmesi sırasında Atatürk’ün isteğiyle semt Bakırköy adını almış.

Baltalimanı

Babası Baltacı Ocağı’ndan yetişme olduğu için adı Baltoğlu Süleyman olan Fatih dönemi deniz kuvvetleri komutanı Baltaoğlu Süleyman; İstanbul kuşatması sırasında donanmayı bu limana demirlediğinden semt bu adı almış.

Bebek

Semtin isminin nereden geldiği konusunda iki rivayet bulunuyor.

İlk rivayete göre; Fatih Sultan Mehmet’in bölgeyi koruması için gönderdiği bölükbaşının  lakapbının “Bebek” olması.

İkincisi ise; padişahın semtteki bahçesinde gezerken yılan görüp korkan şehzadesine, bebek demesi ve bundan sonra bahçesinin bebek bahçesi olarak anılması.

Beşiktaş

İlk rivayete göre, semtin ismini Barbaros Hayrettin Paşa’nın gemilerini bağlamak için diktirdiği beş taştan aldığı yönünde.

Diğeri ise bir papazın burada yaptığı kiliseye Kudüs’ten getirdiği beşik taşını koyduğu ve ismin buradan geldiği yönünde.

Beyazıt

Sultan II. Bayazıt’ın buraya kendi ismiyle anılacak bir külliye yaptırmasından sonra semt, Bayazıt olarak anılmaya başladı.

Beykoz

Antik çağda “Amykos” olarak adlandırılan ilçe, Yıldırım Beyazıt tarafından fethedildiğinde “Amikos” olarak bilinen ilçe Beykoz olarak değiştiriliyor. İlçe ilk defa Bizanslılar tarafından Beykos ismi ile anılmış. “Kos” Farsçada köy anlamına gelir ve ilçede zengin kişilerin oturmasından dolayı da Beykoz şeklinde isimlendirilmiş olabilir.

Beyoğlu

Aslında Bizans döneminde buralarda yerleşik hayata geçiş olmadığından dolayı halk da buraya “öte taraf,karşı” anlamına gelen “pera” kelimesini kullanarak “Peran Bağları” dermiş. Özellikle yabancılar buraya Pera dese de Türkler Pera’yı Beyoğlu’na çevirmiş.

Bu ismin anlamıyla ilgili de çeşitli rivayetler vardır. Rivayetlerden en güçlü olanı; Fatih Sultan Mehmet zamanında Pontus prenslerinden Aleksios Komnenos’un İslamiyeti kabul ederek burada oturmasından dolayı burası Beyoğlu adını almış.

Diğerine görey ise, ‘Bey Oğlu’ diye anılan Venedik Prensi’nin burada oturmasından dolayı.

Son bir rivayet de; burada oturan Venedik elçisine, yazışmalarda, “Beyoğlu” diye hitap edilmesinden semtin bu adla anıldığı söyleniyor.

Bomonti

İlçeye adını orada 1902 yılında Bomonti kardeşlerin kurdukları bira fabrikası vermiş.

Bostancı

Semt, adını eskiden her türlü meyve ve sebzenin yetiştirildiği bostanlardan biri olmasından alıyor.

İstanbul semtleri
Kız kulesi – İstanbul semtleri

-C/Ç harfleri ile başlayan semtler

Caddebostan

Bostanı bol olan semtte cadıların dolaştığına dair söylenceler sebebiyle bölge “Cadıbostanı” olarak anılmaya başlanıyor. Piyade Feriki Cemal Paşa bu bostanları satın alıp buraya yerleşince, cadılar ortadan kayboluyor. Semtin adı da Caddebostan’a dönüşüyor.

Cağaloğlu

Sinan Paşa’nın bu semtteki sarayından ve yaptırmış olduğu camiden dolayı semt Cağaloğlu ismini almış.

Cerrahpaşa

16.yy vezirlerinden olan Cerrah Mehmet Paşa bu semtte cami, hamam, çeşme, türbe yaptırdığı için semt adını buradan almış.

Cibali

İstanbul’un fethi sırasında şehre ilk girenlerden olan Bursa Subaşısı Cebe Ali Bey’den adını alır. Zamanla halk ağzında dönüşerek Cibali haline gelmiş.

Cihangir

Kanuni Sultan Süleyman’ın erken yaşta ölen oğlu Şehzade Cihangir için yaptırdığı camiinin buradan olmasından dolayı semt camiinin adını almış.

Çatladıkapı

Bizans zamanında yapılan surların Sidera adı bir verilen kapısı, 1532 tarihinde meydana gelen depremde çatlayınca, hem semt hem de kapı Çatladıkapı olarak anılmaya başlamış.

Çekmeceler

Aslında Büyükçekmece ve Küçükçekmece isimleriyle anılan semtin bu ismi almasının ilginç bir hikayesi varmış. Göllerin kenarına konumlanmış olan semtte, Anadolu’yu batıya bağlayan yol üzerinde bulunan boğazları geçmek için bir sistem oluşturulmuş. Boğazın iki yakasından sahile çakılı kazıklara bağlı halatlar gerilmeye ve bu halatlar sal üzerinden çekilerek karşıya geçmeye başlanılmıştır. Bu nedenle ismi Çekmece olarak kalmış.

Çemberlitaş

Bizans’ın en önemli meydanlarından Constantinus Forumu’nun bulunduğu yerdeki büyük sütunlardan birisi olan Çemberlitaş, semte adını vermiş.

Çengelköy

Eskiden gemi çapaları bu köyde yapıldığı için isminin buradan geldiği tahmin ediliyor.

Çıksalın

Güzel manzaralı, geniş bir çevreye hakim olan bölgeye, halk arasında “çık, salın” denilmeye başlandığından semtin adı böyle kalmış.

-D/E harfleri ile başlayan semtler

Dikilitaş

II. Mahmut’un 1115 adım öteden tüfekle deve kuşu yumurtasını vurması üzerine bu olayın anısına bir taş dikilmiş ve bu taş semte isim olmuş.

Dolmabahçe

Daha önceleri deniz olan bu yer 1600’lü yılların başında doldurulduğu için bu isimle anılmaya başlanmış.

Erenköy

Bölgedeki Eren Baba isimli dervişten dolayı bu ismi almış.

Etiler

1950 yıllarının başında burada 192 villa yapımı için Etibank ortaklığıyla Etiler Yapı Kooperatifi kurulmuş ve bu sebeple ilçenin adı Etiler olarak kalmış.

Eyüp

Ebu Eyüp El Ensari isminde bir İslam zatı kentin Araplar tarafından kuşatılması sırasında ölünce, kabrinin bulunduğu yere cami ve türbe yapılmış ve böylelikle caminin ismi de semt ismi olarak kalmış.

-F/G/H harfleri ile başlayan semtler

Fatih

Adını Fatih Sultan Mehmet’in burada yaptırdığı cami ve külliyeden alır.

Fenerbahçe

Bahçeler içindeki bu bölgenin sahilinde zamanında bir fener bulunurmuş. Semt de adını buradan almış.

Feriköy

Semt, adını Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülaziz döneminde yaşamış olan Madam Feri’den alır. Bölgedeki geniş topraklar padişahın isteğiyle Madam Feri’nin eşine bağışlanmış ve eşi öldükten sonra ilçe Madam Feri’nin ismiyle anılmaya başlamış.

Galata

Gala, Rumcada “süt” anlamına geliyor. Bir rivayete göre Galata’nın adı semtteki süthanelere gönderme yapılarak ortaya çıkmış. Başka bir rivayete göre ise; İtalyanca ‘denize inen yol’ anlamına gelen ‘galata’ kelimesi düşünülerek semte bu isim verilmiş.

Horhor

Fatih Sultan Mehmet bölge civarında yürürken yerin altından su sesleri duyar ve yanındakilere, “Buraya bir çeşme yapın baksanıza ‘hor hor’ su sesleri geliyor” der ve buraya bir çeşme yapılır. Çeşme de semt de Horhor ismiyle anılıyor.

Kadıköy - İstanbul semtleri
Kadıköy – İstanbul semtleri

-K/R harfleri ile başlayan semtler

Kadıköy

Çok köklü bir geçmişe dayalı olan bu ilçe çeşitli rivayetlerle anılır. Rivayetlerden en güçlüsü şöyledir: Bu ilçe 8.yüzyılda Megara’lı göçmenler tarafından “Khalkedon” adıyla kuruldu. Fatih Sultan Mehmet buranın fethinde bakımsız bir köy olduğunu düşünerek bu ilçenin bakımını üstlenmesi için bir kadı tayin etti. Bundan sonra ilçenin ismi “Kadıköy” olarak anılmaya başladı.

Kandilli

IV. Murat, şehzadelerden birinin doğuşu münasebetiyle 7 gece kandil yaktırdı. Semt adını bundan aldı.

Kazlıçeşme

İstanbul’un fethi sırasında su sıkıntısı çekilmekteydi ve uçuşan kazların peşinden gidilerek su kaynağına ulaşılmış. Bu nedenle semtin adı Kazlıçeşme olarak anılmaya başlanmış

Laleli

Semtin adının daha önce burada yaşamış olan bir dervişten geldiği düşünülüyor. Dervişin adı “Laleli Baba”. III. Mustafa döneminde padişah tarafından çok sevildiği ve padişaha hikmet ettiği, saygı gösterdiği gerekçesiyle yapılan camiye Laleli Baba adı verildi. Ayrıca Fatih’te türbesi de bulunuyor.

Okmeydanı

Savaş zamanında orayı fethetmeye giden ordu, kuşatmanın bir kısmını burada kurulan bir karargâhta geçirmiş. Bu olaydan sonra da o meydanın adı “ok atılan yer” anlamına gelen Okmeydanı olmuş.

Pendik

İsim Bizans döneminde her tarafı surlarla çevrili anlamındaki “pantecion (pantiki)” kelimesinden gelir. Şuan kullanılan isim ise “duvar” anlamına gelir ve İstanbul’u doğu tarafından gelebilecek olası bir saldırıdan kurtarabilmek için kullanılır. Yani bir savunma hattıdır.

İstanbul semtleri
İstanbul semtleri

-S/Ş harfleri ile başlayan semtler

Sütlüce

Sütlüce- Bugün Sütlüce semtinin olduğu yerde Süt Menbat isimli bir Rum köyü vardı. Köyün bir köşesindeki bakır bir kadın heykelinin memelerinden su akar; bu suyun, kadınların sütünü çoğalttığına inanılırdı. Bundan dolayı semt, Sütlüce olarak anılır oldu.

Şaşkınbakkal

Henüz yerleşimin olmadığı dönemlerde yaz günleri denizden yararlanmak için bölgeye gelenlere bir bakkal dükkânı açıldığını görenler, burada iş yapılmayacağını düşünerek bakkala “şaşkın bakkal” yakıştırması yaptılar. Bundan sonra da semt Şaşkınbakkal olarak anılmaya başlandı.

Şişli

Zamanında şiş işiyle uğraşan ve “Şişçiler” olarak anılan bir aile sebebiyle bu ilçeye “Şişçiler Konağı” denirdi fakat daha sonra bu isim değişe değişe “Şişliler Konağı”na gelmiş ve oradan da bugünkü halini almış.

-T harfi ile başlayan semtler

Tahtakale

Sözlük anlamı ‘kale altı’ olan Taht-el-kale’nin bozulmasıyla Tahtakale’ye dönüşen semtin, Mercan ya da Beyazıt dolaylarındaki eski sur benzeri yapının aşağı kotunda yer aldığı için bu ismi aldığı tahmin ediliyor.

Taksim

Osmanlı zamanında sucuların; suyu, halka taksim ettikleri yer, Taksim olarak anılmaya başlandı.

Teşvikiye

Sultan Abdülmecit’in bir mahalle kurulması için teşvikte bulunduğu semtin adı Teşvikiye olarak kaldı. Bu durumu, Harbiye Karakolu ile Rumeli ve Valikonağı Caddelerinin kesiştiği kavşakta bulunan iki taş belgeleliyor.

-U/Ü/V harfleri ile başlayan semtler

Unkapanı

Bazı satış yerlerinde Arapça’da ‘Kabban’ adını taşıyan büyük teraziler bulunduğundan, buraları Kapan adını taşırdı. Sahiline buğday ve arpa yüklü gemiler demirlediğinden, semt bu adı aldı.

Üsküdar

Bizans devrinde, Skutari denilen asker kışlaları, şehrin bu yakasında yer aldığı için semt Skutarion diye anılıyordu. Bu isim zamanla Üsküdar’a dönüştü.

Veliefendi

Hipodrom bir zamanlar Şeyhülislam Veli Efendi’nin sahibi olduğu topraklar üzerinde kurulduğundan semtin adı Veli Efendi’yle anılıyor.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here