
Baştan Sona Fas Turu | Sahra Çölü’nden Mavi Şafşavan’a, Binbir Rengin Ülkesi Fas. Çölün sessizliğinden Marakeş’in hareketli sokaklarına, mavi şehirlerden tarihi medreselere ve Atlas Okyanusu kıyılarına uzanan bir yolculuk…
Bazı yolculuklar vardır, yalnızca yeni yerler görmenizi sağlamaz, size bambaşka bir kültürü tanıma fırsatı sunar. Geçtiğimiz Kurban Bayramı’nda gerçekleştirdiğim Fas yolculuğu benim için tam da böyle bir deneyimdi.
Kuzey Afrika’nın en etkileyici ülkelerinden biri olan Fas, rengârenk çarşıları, baharat kokulu sokakları, geleneksel mimarisi, uçsuz bucaksız çölleri ve kendine özgü mutfağıyla her durakta farklı bir hikâye anlatıyor.
Sahra Çölü’nden Marakeş’e, Rabat’tan Şafşavan’a, Fes’ten Essaouira’ya uzanan bu yolculukta ülkenin birbirinden farklı yüzlerini keşfetme fırsatı buldum.
Fas’ı tanımak yalnızca gezmekten ibaret değil. Geleneksel bir tajin tatmak, naneli Fas çayını yudumlamak, tarihi medreselerin avlularında dolaşmak ve yerel çarşılarda kaybolmak da bu deneyimin önemli bir parçası.
1. Sahra Çölü: Sonsuzluğun Ortasında Bir Gece
Fas yolculuğunun en unutulmaz duraklarından biri hiç şüphesiz Sahra Çölü.

Uçsuz bucaksız kum tepelerinin arasında ilerlerken insan, doğanın karşısında ne kadar küçük olduğunu bir kez daha anlıyor. Gün batımında kumların altın, turuncu ve kızıl tonlara bürünmesi ise kelimelerle anlatılması zor bir manzara sunuyor.
Develerle çölün derinliklerine doğru ilerlemek, geleneksel çöl kampında konaklamak ve gece gökyüzündeki yıldızları izlemek… Şehir hayatının gürültüsünden uzak, zamanın yavaşladığı bambaşka bir atmosfer.

Sahra’da ne yenir? | Baştan Sona Fas Turu
Çöl çevresindeki yerel restoranlarda geleneksel Berberi mutfağını deneyebilirsiniz. Özellikle etli veya sebzeli tajin, sıcak Fas ekmeği ve yöresel yemekler tercih edilebilir. Bölgenin dikkat çeken lezzetlerinden biri de Medfouna. Berberi pizzası olarak da bilinen bu geleneksel hamur işi, et ve baharatlarla hazırlanıyor.
Yemeklerin yanında ikram edilen naneli Fas çayı ise bu deneyimin vazgeçilmezlerinden.
2. Marakeş: Renklerin ve Hayatın Hiç Durmadığı Şehir
Marakeş, Fas’ın enerjisini en yoğun hissedebileceğiniz şehirlerden biri.
Kızıl renkli yapıları nedeniyle Kızıl Şehir olarak da anılan Marakeş, hareketli atmosferiyle ziyaretçilerini hemen içine çekiyor. Şehrin kalbi sayılan Jemaa el-Fnaa Meydanı’nda günün her saati farklı bir hareketlilik var. Sokak sanatçıları, geleneksel müzikler, yiyecek tezgâhları ve rengârenk çarşılar…

Marakeş’te mutlaka görülmesi gereken yerler:
-
Ben Youssef Medresesi – Baştan Sona Fas Turu
Fas’ın en etkileyici tarihi yapılarından biri. Oyma ahşap detayları, geometrik mozaikleri, mermer avlusu ve geleneksel İslam mimarisi mutlaka görülmeli. Fotoğraf çekmeyi sevenler için de harika bir durak.
-
Bahia Sarayı:
Geleneksel Fas mimarisinin en güzel örneklerinden. Avluları, süslemeleri ve rengârenk çinileriyle oldukça etkileyici.
-
Majorelle Bahçesi:
Meşhur kobalt mavisi yapısıyla tanınan, egzotik bitkilerle dolu büyüleyici bir bahçe.
-
Koutoubia Camii:
Şehrin simgelerinden biri olan tarihi cami ve minaresi.
-
El Badi Sarayı:
Tarihi kalıntıları, geniş avlusu ve mimarisiyle görülmeye değer bir yapı.
-
Jemaa el-Fnaa Meydanı:
Marakeş’in hareketli yaşamını deneyimlemek için özellikle akşam saatlerinde ziyaret edilmeli.
Marakeş’te ne yenir, ne içilir?
Fas mutfağını keşfetmek için en güzel duraklardan biri Marakeş. Burada mutlaka geleneksel tajin denemelisiniz.
Tajin, adını yemeğin pişirildiği konik kapaklı toprak kaptan alıyor. Tavuk, kuzu eti veya sebzelerle hazırlanabiliyor. Özellikle limonlu ve zeytinli tavuk tajin ile kuru erikli kuzu tajin oldukça sevilen çeşitler arasında.
Bir diğer özel lezzet ise Marakeş’e özgü Tanjia. Uzun süre pişirilen et yemeği, geleneksel Fas mutfağını deneyimlemek isteyenler için güzel bir seçenek.
Tatlı olarak ballı ve susamlı Chebakia’yı deneyebilirsiniz.
Marakeş’te bir kafede oturup geleneksel Fas naneli çayını içmeden şehirden ayrılmayın. Fas kültüründe çay yalnızca bir içecek değil, misafirperverliğin ve sohbetin de önemli bir parçası.
3. Rabat: Tarihin ve Zarafetin Buluştuğu Başkent
Fas’ın başkenti Rabat, diğer şehirlerin hareketli atmosferinden biraz daha farklı bir karaktere sahip.
Daha sakin, düzenli ve zarif bir şehir. Tarihi yapıları, geniş caddeleri ve okyanus manzaralarıyla kendine özgü bir güzelliği var.

Rabat’ta görülmesi gereken yerler:
- Hassan Kulesi: 12. yüzyıldan kalma tarihi minare, Rabat’ın en önemli simgelerinden.
- V. Muhammed Mozolesi: Fas kraliyet tarihini ve geleneksel mimarisini yakından görebileceğiniz etkileyici bir yapı.
- Kasbah des Oudaias: Beyaz ve mavi evleri, dar sokakları ve okyanus manzarasıyla oldukça fotojenik bir bölge.
- Endülüs Bahçeleri: Kasbah bölgesinde yer alan, sakin atmosferi ve bitki örtüsüyle güzel bir mola noktası.
- Chellah: Roma ve İslam dönemlerinden izler taşıyan tarihi arkeolojik alan.
Rabat’ta ne yenir?
Rabat’ta geleneksel Fas mutfağının sevilen lezzetlerini keşfedebilirsiniz. Tajin, kuskus ve Harira çorbası denenmesi gerekenler arasında.
Harira; domates, mercimek, nohut ve çeşitli baharatlarla hazırlanan geleneksel bir Fas çorbası.
4. Şafşavan: Mavinin Binbir Tonu – Baştan Sona Fas Turu
Şafşavan… Fas’ın en fotojenik şehirlerinden biri.
Rif Dağları’nın eteklerinde yer alan bu küçük şehir, maviye boyanmış sokakları, kapıları, merdivenleri ve evleriyle adeta bir masal diyarını andırıyor.

Her köşe başında başka bir fotoğraf karesi, her sokakta başka bir ayrıntı var. Mavinin açık tonlarından koyu laciverte uzanan renk geçişleri şehre bambaşka bir atmosfer kazandırıyor.
Şafşavan’da görülmesi gereken yerler:
- Mavi Medina: Şehrin en güzel kısmı. Dar sokaklarında kaybolmak, rengârenk kapıları ve çiçeklerle süslü merdivenleri keşfetmek gerekiyor.
- Kasbah: Şehrin tarihi merkezinde bulunan kale ve müze.
- Ras El Maa: Şehrin dışından akan suyun çevresinde yerel yaşamı gözlemleyebileceğiniz güzel bir nokta.
- İspanyol Camii: Şehri yukarıdan izlemek ve özellikle gün batımında manzaranın tadını çıkarmak için güzel bir yürüyüş rotası.

Şafşavan’da ne yenir?
Burada geleneksel tajin çeşitlerinin yanı sıra bölgenin keçi peynirini de deneyebilirsiniz. Küçük kafelerde Fas naneli çayı eşliğinde mola vermek ise şehrin atmosferini hissetmenin en güzel yollarından biri.
5. Fes: Geçmişe Açılan Bir Kapı
Fes, Fas’ın tarihini en derinden hissedebileceğiniz şehirlerden biri. Özellikle tarihi medinası, geleneksel el sanatları ve yüzyıllardır değişmeyen üretim yöntemleriyle oldukça etkileyici.

Fes el-Bali olarak bilinen eski şehir, dar sokakları ve labirenti andıran yapısıyla ziyaretçilerini adeta geçmişe götürüyor.
Fes’te mutlaka görülmesi gereken yerler:
- Bou Inania Medresesi: Fes’in en etkileyici mimari eserlerinden biri. Ahşap oymaları, alçı süslemeleri ve geometrik mozaikleriyle Fas’ın geleneksel mimarisini yakından tanımak için mutlaka görülmeli.
- Al-Attarine Medresesi: İnce işçiliği, çinileri ve avlusundaki zarif detaylarıyla dikkat çeken tarihi bir medrese.
- Chouara Deri Tabakhanesi: Yüzyıllardır sürdürülen geleneksel deri işleme yöntemlerini görebileceğiniz, rengârenk boya havuzlarıyla ünlü bir nokta.
- Bab Bou Jeloud: Mavi Kapı olarak da bilinen, Fes’in en tanınmış girişlerinden biri.
- Al-Qarawiyyin: Tarihi cami ve eğitim merkezi, şehrin önemli kültürel miraslarından.
Fes’in medinasında dolaşırken geleneksel bakır işlemeciliği, seramik atölyeleri, deri ürünleri ve el yapımı hediyelik eşyalarla karşılaşabilirsiniz.
Fes’te ne yenir?
Fas mutfağının en özel lezzetlerinden biri olan Pastilla’yı burada mutlaka denemelisiniz. İncecik hamur katmanları arasında hazırlanan, baharatlı iç harcı ve üzerindeki pudra şekeri-tarçın dokunuşuyla tatlıyı ve tuzluyu bir araya getiren oldukça farklı bir yemek.

Bunun yanında etli tajin, kuskus ve geleneksel Fas çorbalarını da tercih edebilirsiniz.
Fes’in tarihi atmosferinde geleneksel naneli çayınızı yudumlamak ise gezinin en keyifli molalarından biri olabilir.
6. Essaouira: Okyanus Kıyısında Huzurlu Bir Kaçış
Fas’ın bambaşka bir yüzüyle tanıştığım yer ise Essaouira oldu.
Atlas Okyanusu kıyısında konumlanan bu sahil şehri, beyaz ve mavi tonlardaki evleri, balıkçı tekneleri, tarihi surları ve rahat atmosferiyle diğer duraklardan ayrılıyor.

Essaouira’da görülmesi gereken yerler:
- Essaouira Medina: UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan tarihi şehir merkezi.
- Skala de la Ville: Okyanusa bakan tarihi surları ve top bataryalarıyla şehrin en güzel manzara noktalarından.
- Balıkçı Limanı: Mavi tekneler ve taze deniz ürünleriyle şehrin en karakteristik bölgelerinden.
- Moulay Hassan Meydanı: Kafeleri, restoranları ve hareketli atmosferiyle güzel bir buluşma noktası.
- Essaouira Plajı: Uzun sahil şeridinde yürüyüş yapmak ve okyanusun tadını çıkarmak için ideal.
Essaouira’da ne yenir?
Burası deniz ürünleri sevenler için adeta bir cennet. Özellikle balıkçı limanında taze balık, karides, kalamar ve sardalya tercih edebilirsiniz.
Fas’ın geleneksel tajin çeşitleri burada da oldukça popüler. Ancak Essaouira’da mutlaka taze deniz ürünlerine şans vermelisiniz.
7. Kazablanka: Modern Fas’ın Yüzü
Kazablanka, Fas’ın modern yüzünü keşfetmek için güzel bir durak.
Diğer şehirlerde karşılaştığımız geleneksel mimarinin yanında burada daha modern binalar, geniş bulvarlar ve hareketli bir şehir yaşamı öne çıkıyor.

Kazablanka’da görülmesi gereken yerler:
- II. Hasan Camii: Şehrin ve hatta ülkenin en etkileyici mimari eserlerinden biri. Atlas Okyanusu’nun hemen kıyısında yükselen bu görkemli cami, mimari detaylarıyla mutlaka görülmeli. İç mekânı ziyaret etmek isteyenler rehberli tur saatlerini kontrol etmeli.
- Habous Mahallesi: Geleneksel Fas mimarisi, küçük dükkânları ve çarşılarıyla keşfedilmeye değer.
- Place Mohammed V: Şehrin önemli meydanlarından biri.
- Corniche: Okyanus kıyısında yürüyüş yapmak ve deniz manzarasının tadını çıkarmak için güzel bir bölge.
- Rick’s Café: Casablanca filminden esinlenerek oluşturulan, nostaljik atmosferiyle dikkat çeken restoran.
Kazablanka’da ne yenir?
Şehrin sahil konumundan dolayı deniz ürünleri oldukça popüler. Bunun yanında geleneksel tajin, kuskus ve Fas mutfağının sevilen tatlılarını da deneyebilirsiniz.
8. Aït Benhaddou: Zamanda Yolculuk
Fas’ın en etkileyici tarihi yerleşimlerinden biri olan Aït Benhaddou, adeta bir film setini andırıyor.
Kerpiçten yapılmış geleneksel yapıları, kuleleri ve dar geçitleriyle UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bu tarihi ksar, geçmişten günümüze ulaşan mimari mirasın en güzel örneklerinden biri.
Birçok uluslararası film ve diziye ev sahipliği yapan bu bölge, özellikle sinema tutkunlarının da ilgisini çekiyor.

Yukarıya doğru ilerledikçe ortaya çıkan manzara ise görülmeye değer. Toprak tonlarının hâkim olduğu bu tarihi yerleşim, Fas’ın çöl ve dağ coğrafyasının ne kadar etkileyici olduğunu bir kez daha gösteriyor.
Aït Benhaddou’da ne yenir?
Bölgede geleneksel Berberi mutfağını deneyebilirsiniz. Etli veya sebzeli tajin, taze ekmek ve yöresel yemekler güzel seçenekler arasında. Yemek sonrası naneli Fas çayıyla mola vermeyi de unutmayın.
9. Atlas Film Stüdyoları – Çölün Ortasında Hollywood
Fas’ın Ouarzazate şehrinde bulunan Atlas Film Stüdyoları (Atlas Studios), kendinizi bir anda Hollywood filmlerinin setinde bulabileceğiniz oldukça etkileyici bir mekân. Dünyanın en büyük film stüdyolarından biri olarak bilinen bu alan, özellikle çöl manzaraları, devasa dekorları ve tarihi film setleriyle dikkat çekiyor. Burada dolaşırken kendinizi Antik Mısır’da, Roma döneminde ya da bambaşka bir çağda hissedebilirsiniz.
1983 yılında kurulan ve yaklaşık 20 hektarlık bir alana yayılan stüdyoda, Gladiator, The Mummy (Mumya), Asterix & Obelix: Mission Cleopatra, Prince of Persia ve Game of Thrones gibi dünyaca ünlü yapımların çekimleri gerçekleştirilmiş.
Özellikle Gladiator filminin atmosferini yansıtan dekorları ve Mısır’ı canlandırmak için hazırlanan devasa tapınakları görmek oldukça heyecan vericiydi. Üstelik burası yalnızca eski filmlerin dekorlarından oluşan bir müze değil; hâlâ film ve dizi prodüksiyonlarına ev sahipliği yapıyor. Sinemaya ilginiz olmasa bile, bu devasa setlerin arasında dolaşmak Fas gezisinin en farklı deneyimlerinden biri.
Fas’a Gtmeden Önce Bilmeniz Gerekenler
- Para birimi: Fas Dirhemi (MAD).
- Dil: Arapça ve Amazigh dilleri resmî dillerdir. Fransızca da oldukça yaygın; turistik bölgelerde İngilizceyle de iletişim kurabilirsiniz.
- Alışveriş: Özellikle Marakeş ve Fes çarşılarında pazarlık kültürü yaygın. El yapımı seramikler, deri ürünleri, lambalar, baharatlar ve argan yağı güzel hediyelik seçeneklerdir.
- Giyim: Özellikle dini ve tarihi mekânları ziyaret ederken daha ölçülü giyinmek uygun olur.
- Ulaşım: Şehirlerarası yolculuklarda mesafeler uzun olabiliyor. Bu nedenle rotayı önceden planlamak önemli.
- Fotoğraf: Fas’ın neredeyse her köşesi fotoğraf çekmek için ayrı bir güzelliğe sahip. Ancak yerel insanları fotoğraflamadan önce izin istemeyi unutmayın.

Fas’tan Geriye Ne Kaldı?
Bir ülkeyi gerçekten tanımak için bazen bir şehirden diğerine geçmek, bazen hiç bilmediğiniz sokaklarda kaybolmak, bazen de yalnızca bir fincan naneli çay eşliğinde etrafınızı izlemek gerekiyor.Fas benim için bütün bunların bir araya geldiği bir yolculuk oldu.
Bir gün Sahra Çölü’nde uçsuz bucaksız kum tepelerini izlerken, ertesi gün Şafşavan’ın mavi sokaklarında fotoğraf çekiyordum; başka bir gün Fes’in tarihi medinasında geçmişin izlerini sürüyordum.Her şehrin kendine özgü bir rengi, kokusu ve hikâyesi vardı.
Marakeş’in enerjisi, Rabat’ın zarafeti, Şafşavan’ın mavisi, Fes’in tarihi, Essaouira’nın huzuru, Kazablanka’nın modernliği, Aït Benhaddou’nun zamansızlığı ve Sahra’nın sonsuzluğu…
Fas bana bir ülkenin tek bir renkten ibaret olmadığını gösterdi. Bazen kızıl, bazen mavi, bazen altın sarısı… Ama her zaman keşfedilmeye değer.
Eğer farklı kültürleri tanımayı, fotoğraf çekmeyi, tarihin içinde kaybolmayı ve birbirinden farklı lezzetler keşfetmeyi seviyorsanız, Fas’ı mutlaka seyahat listenize ekleyin.
Çünkü Fas, yalnızca gidip gördüğünüz değil, döndükten sonra da uzun süre hatırladığınız ülkelerden biri.
Daha fazla seyahat paylaşımı için Instagram hesabımı takibe almayı unutmayın.
ABD ve diğer ülkeler hakkındaki gezi yazılarım için Tıklayın
İyi seyahatler dilerim

